DEPRESSIE

Depressie en angst

Aansluitend op de angststoornissen is het belangrijk iets over depressie te zeggen. De meeste angststoornissen gaan gepaard met een depressie. Mocht dit zo zijn, dan heeft het meestal weinig zin om de depressie te behandelen. Indien de angststoornis goed en met resultaat is behandeld, zullen de depressieklachten vanzelf verdwijnen.

In de taal van het stellen van een diagnose spreekt men van een primaire (eerste) en een secundaire (tweede) ziekte. Het kan dus zijn dat er sprake is van: primair een angststoornis en secundair een depressie. Omgekeerd is ook mogelijk. Een juiste diagnose is daarom zeer belangrijk, met name vooral voor de behandeling.

Soms spreekt men ook over een depressie als ‘co-morbide’ stoornis of co-morbide depressie. Hiermee wordt hetzelfde bedoeld als ‘secundair’. Co-morbide wil zeggen: een ziekte die ontstaat als gevolg van een andere ziekte. Co = erbij, morbide komt van het Latijnse woord morbus = ziekte. Bijvoorbeeld: op een ernstige griep (primair) kan een co-morbide longontsteking volgen.

Een depressie behoort bij de stemmingsstoornissen, omdat er duidelijk sprake is van een verstoorde stemming.
Men kan zich blij en opgewekt voelen of men voelt zich somber of neerslachtig. Men noemt dit een stemming (men is goed of slechts gestemd).
Iedereen heeft zich wel een somber gevoeld. Men heeft er geen zin meer in en geeft er snel de brui aan. Meestal zijn deze minder opgewekte gevoelens na een halve dag of één dag wel weer verdwenen. Niets aan de hand. Duren deze gevoelens een langere tijd (langer dan twee weken) en komt er geen zicht op verandering, dan is de kans dat er een (beginnende) depressie in het spel is.

We spreken van een depressie, als je nergens meer plezier in hebt en/of steeds maar door somberheid geplaagd blijft. Je blijft het liefst in bed liggen. Waarom opstaan? Er is immers geen lol aan. Trouwens, het kost moeite om op te staan, wassen en aankleden. Bovendien, je kijkt weer tegen een dag op als tegen een berg. Gewoon kunnen genieten of plezier hebben van een liedje op de radio, eten maken en eten, een grapje van je partner of de kinderen, is er nauwelijks of niet meer bij. Belangstelling hebben in het nieuws, een verhaal van de kinderen op school, iets over het werk van je partner of de buren hebben een nieuwe auto: het kan je weinig meer schelen. Er komen schuldgevoelens, je gaat je zelf dingen verwijten. Je kunt moeilijk beslissingen nemen. Je hebt last van allerlei lichamelijke klachten, je bent prikkelbaar en soms opgejaagd en agressief.

Soms hebben anderen op het eerste zicht niet precies in de gaten wat er met je aan de hand is. ‘Hij/zij is de laatste tijd wat moeilijk op de hand, kan weinig verdragen en klaagt voortdurend van zich niet goed voelen’. De depressie zit als het ware verscholen achter andere klachten. Zo’n onzichtbare depressie wordt ook wel een gemaskeerde depressie’ genoemd.

Een depressie kan zich in vele gedaanten aandienen. Er zijn mensen die absoluut niet meer in staat zijn om te werken of normaal te functioneren. Anderen kunnen dit wel. Ze werken gewoon door en doen of er niets aan de hand is, houden zich groot voor de buitenwereld.

De twee belangrijkste klachten die op een mogelijke depressie wijzen, zijn somberheid en lusteloosheid. Voorts kan men last hebben van volgende verschijnselen:

  • verminderde belangstelling of vermindert vermogen plezier te beleven;
  • minder eetlust met duidelijk gewichtsverlies of opvallend veel eten;
  • moeilijk kunnen inslapen, vaak wakker worden en vooral ’s morgens vroeg wakker worden en liggen piekeren, of...
  • veel slapen en nauwelijks meer uit bed komen;
  • dagelijks gevoelens van moeheid, futloosheid, het gevoel geen energie meer hebben, niet meer vooruit komen en moeite hebben om met iets te beginnen;
  • gevoelens van hopeloosheid en uitzichtloosheid;
  • gevoelens van waardeloosheid en zich schuldig voelen;
  • moeite hebben met de aandacht en concentratiemoeilijkheden, traag in het denken en moeite hebben om beslissingen te nemen;
  • zich onrustig voelen, soms rusteloos heen en weer lopen of heel traag zijn;
  • weinig of geen gelaatsuitdrukking, steeds hetzelfde moedeloos hangend gezicht;
  • gedachten als ‘het leven heeft geen zin meer’, liever vandaag dan morgen dood gaan of zelfs ‘als het zo blijft duren, maak ik er een eind aan’, ‘het hoeft niet meer!’
  • angst en radeloosheid, bang gek te worden of voor gek verklaard te worden.

Reactieve depressie

Een depressie kan op zichzelf bestaan, maar zoals reeds aangehaald, ook een reactie op een angststoornis zijn. Soms spreekt men ook van een reactieve depressie. De depressie is een reactie op de angsten en alle klachten die hiermee gepaard gaan.
Bijvoorbeeld: iemand met een paniekstoornis met regelmatig paniekaanvallen en ernstig vermijdingsgedrag (komt nergens meer), kan (meestal) op termijn depressief worden. Trouwens: je zou om minder depressief worden!

Men kan ook met een depressie reageren op bepaalde situaties zoals: langdurige lichamelijke ziekte (kanker), werkverlies of werkloosheid, een scheiding, tijdens een te lang rouwproces bij het verlies van iemand, financiële problemen, relatieproblemen en problemen op het werk.

Reactieve depressies zijn in de regel middels een cognitieve (educatieve) therapie in combinatie met een geneesmiddel, goed te behandelen.
Voor het juist vaststellen om welke vorm van depressie het gaat is een degelijk en uitgebreid onderzoek noodzakelijk.